آشنایی با انواع فضاهای داخلی

فضاهای-داخلی

انواع فضاهای داخلی

در قسمت های پیشین انواع مختلف فضاهای داخلی بر اساس جنبه های فیزیکی و زیبایی شناختی طراحی ذکر شد، ولی تاکنون بحثی از انواع طراحی برای فضاهای مختلف نبوده است. جنبه های  زیبایی شناختی نامبرده، بر اساس نوع فضا بسیار متنوع هستند.

فضاهای مسکونی

فضاهای مسکونی به وضوح علاوه بر شخصی بودن بیشتر، هم برای طراح داخلی و هم برای ساکنین آزادی بیشتری دارند. در واقع خانه هایی که بدون رعایت هیچگونه استاندارد دکوراسیون ناآگاهانه توسط ساکنین خلاق طراحی شده اند، معمولا زیباترین ها هستند. با این حال برنامه ریزی ها و ملاحظات کاربردی ای وجود دارند که معمولا در هر فضایی بکسان اجرا می شوند. ساکنینی که به شدت فردگرا هستند ممکن است این سری چارچوب های ساده را نیز نادیده بگیرند، ولی این چارچوب ها به عنوان راهنمایی های پایه بهرحال مفیدخواهند بود.

نقشه کشی خانه یا آپارتمان های مدرن باید ارتباط بین نیازهای خاص را در نظر بگیرند. فضای غذاخوری باید به محل آماده سازی غذا نزدیک باشد، و محل آماده سازی غذا باید به محل ورود موادغذایی و‌خارج کردن زباله دسترسی داشته باشد. دسترسی به محل خواب بچه ها نباید از سمت فضای خصوصی بزرگترها باشد. دسترسی به دستشویی ها باید به اتاق خواب ها نزدیک باشد و ازسمت اتاق نشیمن یا غذاخوری نباشد.

برای چیدمان مبلمان اتاق نشیمن باید سبک زندگی ساکنین و علایق آن ها را در نظر گرفت. اگر فضایی برای ساکنین جوان تر باشد،شاید محلی برای نشستن جز کف زمین لازم نباشد. اما اگر ساکنین اشخاص مسن تر یا سنتی تری باشند، باید مبلمان راحتی برای نشستن در حین مکالمه و سایر فعالیت ها در نظر گرفت. ممکن است برای بعضی خانواده ها خانه هایی با نقشه باز(که در آن ها فضای نشیمن، غذاخوری و آشپزخانه از هم جدا نیست) بسیار ایده آل باشد، ولی برای خانواده هایی با فرزندان زیاد و متمایل به داشتن حریم شخصی و خلوت بیشتر، پاسخگو ‌‌نخواهد بود. در خانه های مختلف فضای کمد یا بوفه موردنیاز بسیار متفاوت خواهد بود: از قفسه های کتاب گرفته تا محل نگهداری دوچرخه، سی دی موسیقی یا لوازم ورزشی. این فضاها اگر توسط معمار اصلی لحاظ نشده باشند، توسط طراح داخلی فراهم خواهند شد.

انواع مختلفی از فضاهای مسکونی وجود دارند که رویکرد طراحی برای هرکدام؛  تا حدی به علت ملاحظات اقتصادی؛ متفاوت خواهد بود. خانه ی شخصی ای که ساکن مالک آن است، نه تنها می تواند از طراحی های دائمی و ویژگی های خاصی چون نورپردازی، کفپوش و… بهره مند شود، بلکه درکل می تواند تبدیل به هرچیزی در دامنه ی تخیل طراح و بودجه ی ساکن بشود. درآپارتمان های شریکی که در شهرهای بزرگ مرسوم هستند، صاحبخانه ها می توانند تا جایی که به ساختار اساسی ساختمان مربوط نباشد، طراحی فضای داخلی را تغییر بدهند. برای آپارتمان های اجاره ای قضیه متفاوت است و ایجاد تغییرات اساسی و دائمی و مبلمان خاص معمولا با رضایت صاحبخانه همراه نخواهد بود.

در گذشته استفاده از خدمات طراحی داخلی حرفه ای فقط برای ثروتمندان ممکن بود. این اشخاص معمولا مقامی داشتند و مبلمان موردپسندشان سنتی یا عتیقه بود. بهترین نمونه های این منازل آراسته، مثل موزه ها هستند و واقعا فقط اشخاصی چون دولتمندان توانایی پرداخت هزینه های آن ها را دارند (البته اکثر این طراحی ها، نمونه های تقلیدی و تکراری هستند و اثری از طراحی خوب واقعی در آنها دیده نمی شود).

امروزه به جای فقط در خدمت ثروتمندان بودن، طراح داخلی با چالش های وسیع و مهمی مثل طراحی بخش کاملا متفاوتی از فضاهای داخلی مواجه است: مساکن انبوه و کم هزینه. هرچند به تازگی و در سال های اخیر طراحان به این بخش علاقه مند شده اند،  با توجه به فشارهای مدام از طرف دولت و شرکت های خصوصی به نفع محیط زیست، این زمینه فرصت های روزافزونی برای کار و چالش های خلاقانه فراهم خواهد کرد. طراحان علاوه بر کمک به ایجاد فضای زندگی برای اشخاص با بودجه ی محدود، به ساکنین برای انتخاب مبلمان ساده، با دوام، جذاب و کاربردی کمک خواهند کرد. یک مشکل بزرگ برای همه ی افراد با سطح درآمدهای مختلف قیمت بالای مبلمان است که جای هیچ اشتباهی هنگام خرید باقی نمیگذارد. دخالت اشخاص حرفه ای این مشکل را تا حد زیادی برطرف خواهد کرد و خانواده های با درآمد محدود را از خرید مبلمان گران و بی کیفیت نجات خواهد داد.

فضاهای عمومی

برنامه ریزی برای استفاده بهینه از فضا

از دهه ۱۹۵۰ به بعد، توجه بسیاری از طراحان داخلی از فضاهای مسکونی به سمت فضاهای عمومی، آموزشگاهی و تبلیغاتی جلب شده است. برنامه ریزی برای فضای شرکت های تجاری، آژانس های دولتی و آموزشگاه ها بخش قابل توجهی از طراحی دفاتر را تشکیل می دهد و شامل بخش بندی فضا، روابط بین دفاتر، شعب و اشخاص می باشد. مرحله ی طراحی یا زیبایی شناختی فضا بنا به اهمیتی که مشتری برای دفتر قائل است، متفاوت خواهد بود. در شرکت های بزرگ بخش های دفتری، حسابداری و بایگانی معمولا از لحاظ نورپردازی، کاربرد و فضا به خوبی طراحی شده اند ‌ولی تزئینات و‌ریزه کاری های کمی دارند. ولی دفتر رئسا، پذیرش و اتاق کنفرانس معمولا بسیار با دقت و مجللانه طراحی می شوند، چون علاوه بر نشان دادن مقام بالاتررئسا، تصویر خوبی از شرکت به افراد ارائه می دهند. تصمیماتی که منجر به انتخاب سایز دفاتر و مبلمان می شود، پس از تحقیقات کاربردی دقیق گرفته می شود. به طور مثال رئسا پیوسته باید میزبان اشخاص زیادی در دفتر خود باشند، ولی یک مدیر بخش یا کارمند به ندرت به بیش از یک یا دوصندلی اضافه نیاز دارد.

برنامه ریزی پیش-معماری چنان اهمیتی پیدا کرده است که بسیاری از شرکت های طراحی آن را ارائه می دهند. استاندارد معمول دفاتر و روابط بین بخش ها، نیاز به انعطاف پذیری و انبار و بسیاری جنبه های دیگر لازم در یک سازمان را می توان با تحلیل وبررسی دقیق فهمید، و از روی آن برنامه ی طراحی اصلی یا پیش فرض یک ساختمان جدید را بدست آورد. برای شرکت های خیلی بزرگ یا آژانس های دولتی، بررسی فضاهای موجود شاید ماه ها یا حتی سال ها به طول انجامد.

یک نوآوری اخیر در زمینه طراحی دفاتر “چشم انداز اداری” نامیده می شود، که از کلمه ی آلمانی bürolandschaft برگرفته شده است. البته همان طور که دربخش حالت های ترکیب ذکر شد، ظاهر یک فضای محوطه سازی شده این چنینی ممکن است آشفته به نظر برسد. این سیستم در دهه ۱۹۶۰ توسط یک تیم برنامه ریزی و مدیریت آلمانی ابداع شد که با کمک تکنولوژی کامپیوتری توانستند روابط بین اشخاص و بخش ها را در یک بنای سازمانی پیشبینی کنند. چشم انداز اداری همچنین هزینه ی هنگفت ساخت و ساز و نیاز دائم به تغییر در شرکت های بزرگ را در نظرمی گیرد. راه حلی که توسط این تیم ارائه شد عدم استفاده از دیوارهای دائمی و دفترهای خصوصی، و به جای آن بخش بندی کاربردی یک فضای باز بزرگ بود. دفترهای شخصی و اشخاص بوسیله ی جداکننده ها و صفحه های بزرگ مجزا می شوند، و گیاهان معمولا برای جدا کردن و تقویت فضا استفاده می شوند. چشم انداز اداری امروزه توسط بسیاری از شرکت های مهم در آمریکا استفاده می شود، و بدنبال آن محبوبیت چشمگیری نیز در اروپا داشته است. ولی همچنان اشخاصی هستند که به صحت ادعاهای پایه ای این روش؛ که شامل نیاز به فضای کمتر و ایجاد دموکراسی و بدنبال آن صمیمت و روحیه بهتر بین کارمندان می باشد؛ مطمئن نیستند.

جالب است بدانید که حتی در برنامه ریزی های مرسوم دفاتر هم بحث است که آیا لازم است کارمند مربوطه در تصمیم گیری های طراحی دخیل باشد. طراحان اصرار بر این دارند که تمامی تصمیمات بر عهده ی خودشان باشد و مدیریت نیز معمولا با آن ها همکاری می کند. با این حال روانشناسان معتقدند بهتر است در این مورد با کارمند ساکن دفتر نیز مشورت شود.

فضاهای دولتی

یکی از خصیصه های اصلی طراحی داخلی برای ساختمان های عمومی ای مثل دادگاه ها، سالن اجتماعات(در هر سطح دولتی حتی سازمان ملل متحده)، سالن های شهر و بناهای فرهنگی این است که مخاطب به هیچ عنوان در تصمیم گیری دخالتی ندارد. یکی دیگر از خصیصه ها این است که طراحی بر ارائه ی یک تصویر یا سمبول خاص تاکید دارد. در گذشته بناهای دولتی سعی بر این داشتند که چه در فضای داخلی و چه در معماری خود تصویری محکم، الهام بخش، با شکوه و عظمت و حتی کمی ترسناک ارائه دهند. ازقرن ها پیش استفاده از انواع سنگ ها مخصوصا مرمر، سقف های بلند و نشان های معماری با ابهت در این گونه ساختمان ها مرسوم بوده است.

فضاهای آموزشگاهی و سازمانی

مدرسه ها، بیمارستان ها و دانشگاه ها نمونه ای از سازمان هایی هستند که امروزه از خدمات طراحی داخلی و معماری استفاده می کنند. بسیاری از دانشگاه ها برای طراحی نیازهای متعدد خود از جمله دفاتر و خوابگاه ها از طراحان کمک می خواهند. برخی نیازهای سازمانی مانند اتاق های عمل، فقط لازم است کاربردی طراحی شوند، ولی فضاهای دیگری مثل اتاق بیماران در محدوده ی کار طراحان داخلی هستند. البته این موضوع اخیرا مورد توجه واقع شده، و تا قبل از این هر فضای استریل و بی روحی، فضایی شبیه بیمارستان خوانده می شد! آشنایی بیشتر با تاثیر فضا بر روحیات انسان باعث شده توجه به طراحی داخلی فضاهای سازمانی بیشتر مورد تاکید واقع شود. هرچند تا به امروز روند پیشرفت در این زمینه نسبتا کند بوده، با اطمینان پیشبینی می شود که به زودی نقش طراحی داخلی در این فضاها بسیار پررنگ تر خواهد شد.

فضاهای تبلیغاتی و تجاری

طراحان امروزی در زمینه ی طراحی فضاهای تجاری و تبلیغاتی مثل مغازه ها، هتل ها، متل ها و رستوران ها بسیار فعال هستند. حتی بعضی طراحان در زمینه ی طراحی فضای خاصی مثل رستوران ها تخصص دارند، و کار تخصصی برخی دیگر طراحی نمایشگاه های خاص برای صنعت لباس است. معمولا طراحی هر رستوران، مغازه یا هتل یک تم و زمینه ی خاص احتیاج دارد. مثلا تم ملوانی برای یک قایق تفریحی، یا برای یک هتل تمی بر اساس صنایع دستی منطقه ی خاصی که هتل در آن واقع است. واضح است که همه ی فضاهای تجاری و تبلیغاتی باید بسیار کاربردی طراحی شوند.

اگر طراحی یک مغازه ی زیبا، با نیازهای مشتریان، نیاز به ویترین و انبار مناسب همخوانی نداشته باشد، آن مغازه موفق نخواهد بود. برخی از این نیازهای کاربردی مشکلات سختی برای طراحی داخلی ایجاد خواهند کرد. یک اتاق هتل باید برای استفاده ی یک نفر، یک زوج و یا یک خانواده طراحی شود. نگهداری و ترمیم نیز یک عامل مهم در طراحی فضاهای تجاری و تبلیغاتی ست.

فضاهای مذهبی

معماری مذهبی به شدت تحت تاثیر مفاهیم سمبولیک و آیین و سنن خاص یک مذهب است. پس طراحان این گونه فضاها قبل از رعایت هرگونه چارچوب طراحی باید این سری قوانین را در نظر بگیرند. پس یک نمازخانه ی ساده و کوچک یک فرقه ی مذهبی به همان اندازه ی یک کلیسای مجلل کاتولیک یا کلیساهای شرقی ارتودوکس، نمایانگر مذهب و اعتقادات خاص آن فرقه است.

فضاهای صنعتی

فضاهای صنعتی معمولا از طراحان داخلی استفاده نمی کنند. با این حال بعضی فضاهای صنعتی مثل کارگاه ها، آزمایشگاه ها وکارخانه ها هستند که توسط معماران طراحی شده اند، و تعدای از آن ها بر جلوه های زیبایی شناختی نیز تاکید کرده اند. ولی به طورکل برای فضاهای داخلی صنعتی فقط و فقط کاربرد اهمیت دارد. درست به همین دلیل برخی از این فضاها بسیار زیبا هستند. در این ادعا به نظر پارادوکس وجود دارد، ولی درست مثل یک پل مدرن، یا هواپیما، این فضاها ممکن است بدون هیچگونه تلاش آگاهانه ای بسیار زیبا و شگفت انگیز باشند.

فضاهای خاص

با وجود تلاش های بسیار برای طبقه بندی انواع فضاهای داخلی، همچنان بعضی فضاهای خاص هستند که در هیچ دسته ی خاصی قرار نمی گیرند و ممکن است زیر مجموعه ی چند دسته باشند یا به دسته ی طراحی بزرگتری تعلق بگیرند.

طراحی حمل و نقل شامل بخشی مهندسی، بخشی طراحی صنعتی، بخشی معماری و بخشی طراحی داخلی ست. برای فضای داخلی کشتی ها، به طراحی داخلی نیاز است ولی فضای داخلی اتومبیل ها، هواپیماها و قطار معمولا ترکیبی از چند تخصص نیاز دارند. ظهورهواپیماهای بزرگ تجاری، طراحی داخلی هواپیماها را از سطح فقط کاربردی بالاتر برده و باعث ایجاد رقابت شدید بین خطوط هوایی برای ساخت فضاهایی با مفهوم خیلی بالاتری از فقط نشستن، شده است. همچنین ساخته های بنیادی مربوط به رفت و آمد هوایی، جاده ای و آبی زیر مجموعه ی طراحی حمل و نقل حساب می شوند.

مثالی عادی تر از موردی که به ترکیبی از چند نوع طراحی در زمینه های مختلف احتیاج دارد، نمایشگاه ها هستند که طراحی گرافیکی وتبلیغات احتیاج دارند. طراحی موزه ها و نگهداری و ترمیم بناهای تاریخی نیز به همین دسته مربوطند.

پس واضح است که هر نوع فضای داخلی یا خارجی ساخت انسان، تحت تاثیر طراحی یا نبود آن قرار دارد. مهم تر از دسته بندی کردن انواع فضاهای داخلی، این نکته است که طراحان به مرور در تمام جنبه های محیط زیستی دخیل خواهند بود.

    پاسخ دهید

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای اجباری مشخص شده اند*