مصالح و ساختمان

مصالح و ساختمان

نام کتاب: مصالح و ساختمان

نویسنده:سام فروتنی

ویرایش علمی:سیروس فروتنی

ناشر:انتشارات روزنه

پیشگفتار

مصالح ساختمانی در حقیقت ابزار دست معماران و مهندسین است.در نقشه های ساختمانی هر خطی علاوه بر نمایش حد و حدود بنا،بیانگر مصالح مشخص و از پیش تعیین شده ای است و مجموعه ی خطوطی که عناصر ساختمانی را شکل می دهند همنشینی گروهی از مصالح ساختمانی در کنار یکدیگر را نشان می دهند.برای مهندس معمار همان گونه که انتخاب مصالح مناسب برای تبلور جلوه های ظاهری ساختمان از اهمیت خاصی برخوردار است مناسبت آنها با کاربری ساختمان،شرایط برپایی،دوام در برابر شرایط اقلیمی و محیطی،توان و تخصص و البته مسائل اقتصادی نیز حایز کمال توجه است.به نکات فوق،تاثیرات متنوع فیزیکی،شیمیایی و الکتروشیمیایی آن ها بر یکدیگر نیز اضافه می شود.همین طور با توجه به ویژگی های هر مصالح ممکن است تغییرات اندک ولی تعیین کننده ای در ساختمان لازم باشد.ابعاد و اندازه آجر مصرفی در نمای ساختمان بهتر است در انتخاب ابعاد بازشوها موثر باشد و یا ریتم درزهای انبساط در نمای اندود سیمانی در جلوه نهایی بنا تاثیر غیرقابل انکاری بر جای می گذارد.انتخاب برخی مصالح، موجب پیش بینی های خاص در جهت حفظ آنها در شرایط اقلیمی و محیطی مورد نظر می شود و داشتن اطلاعات کامل و جامع در مورد مصالح ساختمانی و تنوع آن ها موجب انتخاب بهترین  خواهد شد.

با توجه به این پیش درآمد شاید بهتر بتوانیم از دوام و طول عمر بنا صحبت کنیم.با توجه به نکات ظریف یادشده متوجه می شویم که تنها مصالح گران بها شرط اصلی طراحی و احداث بنایی با عمر متناسب نخواهد بود.ویژگی ساختمان های کهن،دقت در انتخاب و همنشینی مصالح و توجه به جزئیات است که حتی ممکن است با صرف هزینه کمتری به اجرا درآید.

وجه تمایز این کتاب با سایر کارهای تحقیقاتی و تالیفات و ترجمه های موجود از کتب خارجی در وسعت و تنوع مصالح مختلف ساختمانی نیست بلکه پیوند مشخص آن با ساختمان است.در این کتاب هدف اصلی تاثیر مستقیم مصالح بر اجزای ساختمانی است و تکیه بیشتری بر کاربرد مصالح شده است تا تولید آنها.

برای ملموس شدن تفاوت این دو دیدگاه،ذکر این مثال می توان روشنگر باشد:همان گونه که دانشجویان دو رشته داروسازی و پزشکی هر دو داروشناسی را فرامی گیرند ولی داروساز با نیت شناخت اجزای دارو،تاکید بر شیمی تولید آنها دارد و پزشک با هدف شناخت تاثیر دارو بر روی بیمار،اثرات جنبی آن ها و خطرات ناشی از تاثیرات سوء تجویز داروهای مختلف با یکدیگر را بررسی می کند؛یک مهندس معمار هم مصالح را از جهت تاثیر آن ها بر اجزای دیگر ساختمان و به عبارت دیگر پیوند و هم نشینی مصالح با یکدیگر را مدنظر دارد.

تاکنون کتاب های تالیف شده برای شناخت مواد و مصالح ساختمانی مناسب با درجه تاکیدی که بر روند ساخت و مهندسی تولید مصالح داشته اند جوابگوی نیاز مهندسین جهت انتخاب بهینه مصالح و انتقال توانایی تجزیه و تحلیل مصالح با توجه به سرعت پیشرفت صنایع و معرفی روزانه مصالح جدید ساختمانی و نکات اصلی و کلیدی گزینش،به کارگیری و نگهداری مصالح در کارگاه نبوده اند.همچنین تاثیر آنها بر روی یکدیگر و در طراحی ساختمان مورد توجه قرار نداده اند.

کتاب حاضر که حاصل ده سال آموزش مصالح ساختمانی می باشد.با هدف برقراری ارتباط منطقی با طراحی اجزای ساختمان و طراحی معماری و اجرای ساختمان تنظیم شده است و در محتوا سعی بر این بوده که ضمن استفاده از منابع علمی معتبر،طیف وسیعتری از مصالح ساختمانی را که تاکنون از آنها استفاده شده و می شود معرفی نماید.

قبلا از راهنمایی های ارزشمند پدر بزرگوارم جناب آقای مهندس سیروس فروتنی که انگیزه تهیه این کتاب را در من ایجاد نمودند و در تمامی مراحل کار،فرزند خود را از دریای دانش خود بهره مند فرمودند،و همچنین با تجربه ای چهل و چند ساله ویراستاری علمی آن را بر عهده داشتند سپاسگزاری می کنم.در خاتمه از دانش پژوهانی که به نحوی این کتاب را مورد مطالعه قرار می دهند و نظرات اصلاحی خود را جهت انعکاس در چاپ های آینده به اینجانب در میان می گذارند،سپاسگزارم.

زمستان 1376-فروتنی

مقدمه

ساختار مجازی ای که مهندس معمار به کمک پلان ها،مقاطع و نما از ساختمان تصویر می نماید،موجودیت هندسی آن را به نمایش می گذارد.طراح در اولین قدم های شکل گیری هندسی بنا در نقشه ها،هویت ساختمان را به کمک ابزار فیزیکی که در اختیار دارد جان می بخشد.این ابزار دارای دو وجه متمایز فنی و هنری هستند.حساسیت های زیبایی شناسانه برای روح بخشیدن به ساختمان که بیشتر به همراه چارچوب های هندسی و فرم در بنا به کمک انتخاب مصالح دلخواه دست یافتنی هستند،گاه با چارچوب های خشک فنی خود را در تضاد می یابند.در اینجا قدرت مهندس معمار در انتخاب مصالحی که دو روی فن و هنر را در کنار هم بنشاند تعیین کننده خواهد بود.

با توجه به این مطلب،شناخت عمیق مصالح،کلیدی است در دست طراح که به وسیله آن به طرح خود علاوه بر دوام و کارآبی،به فراخور آن روح منحصر به فرد می بخشد.توانایی انتخاب صحیح مصالح،موجب مقاومت و ایستایی،دوام و پایداری،هماهنگی و مناسبت با عمل کرد و همچنین امکان تحقق طرح با در نظر داشتن چارچوب های اقتصادی خواهد شد.

شناخت مصالح تنها به نحوه  تولید و خصوصیات فنی و فیزیکی آنها خلاصه نمی شود.برای انتخاب صحیح مصالح نیاز به در نظرداشتن نکات ظریف دیگری نیز هست؛مطابقت مصالح با محدودیت های اجرایی،همنشینی با سایر مصالح،نحوه نگهداری و انبار کردن در کارگاه،نحوه صحیح تهیه انواع مصالحی که در کارگاه تولید می شوند،از جمله نکاتی هستند که تاثیر به سزایی در طراحی و همچنین اجرای ساختمان دارند.

لذا استفاده بهتر از امکانات موجود و همچنین انتخاب درست مصالح و توانایی تجزیه و تحلیل محصولات جدید رمز ایجاد ساختمان های پایا،فضاهای جذاب و معماری خلاق است.و در مقابل،هرگونه ضعفی که در این زمینه ایجاد شود مانند پاشنه آشیل باعث بروز خسارات جبران ناپذیری خواهد شد.مصالح ساختمانی ابزار تولید حقیقی مهندس معمار است(در مقابل قلم و مداد که ابزار تولید مجازی او هستند.)بنابراین همانند هر هنرمند و یا صنعتگری که باید به خوبی با ابزار تولید خود آشنا باشد تا به مدد آن بتواند خلاقیت خود را جلوه گر نماید،مهندسین معمار نیز باید دانش کاملی از ابزار کار خویش در دست داشته باشند.

امروز در جهان پیشرفته غرب دغدغه های جدیدی برای مهندسان ساختمان و معمار وجود دارد و آن تاثیر مصالح در دستیابی به توسعه پایدار است.تولید مصالح سبز،بخش جدیدی از مباحث مهندسی ساختمان می باشد که در آن استفاده از مصالح قابل بازیافت و بازیابی شده و همچنین تولید مصالحی که در روند تولید و بهره گیری از آنها به محیط زیست صدمه اندک و لااقل قابل جبرانی وارد آید مورد توجه است.لذا امید است این حساسیت در زندگی حرفه ای مهندسان کشور عزیز ایران نیز فراگیر گردد و انتخاب مصالح ساختمان با بینشی آینده نگر برای حفظ حقوق طبیعی مردم و نسل های آینده صورت پذیرد.

سام فروتنی

 

    پاسخ دهید

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای اجباری مشخص شده اند*